នីតិវិធី​នៃ​ច្បាប់​ចូល​ជា​ធរមាន​

ថ្ងៃ ព្រហស្បតិ៍ ទី19 កុម្ភៈ ឆ្នាំ2015 ម៉ោង12:05   ផ្នែក: ច្បាប់    ដោយ: កម្ពុជាថ្មី​

Pisey-02-19-2015-full-S

នៅក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​យើង​នៅក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​បាន​កំណត់​ដល់​អង្គការ​នីតិបញ្ញត្ដិ​ជា​អ្នកបង្កើត​ច្បាប់​ដែល​មាន​គំនិត​ផ្ដួច​ផ្ដើម​ធ្វើ​ច្បាប់ ដោយ​ធ្វើ​សេចក្ដី​ស្នើ​ច្បាប់​ពី​តំណាងរាស្ត្រ ឬ​សេចក្ដី​ព្រាងច្បាប់​ពី​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​។ សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​ខ្លះ​កើត​ចេញពី​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា និង​ក្រសួង​ពាក់ព័ន្ធ​ក្នុង​ការ​តាក់តែង​ច្បាប់​នោះ​ឡើង ឬ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​របស់​រដ្ឋមន្ត្រី ដែល​ធ្វើឡើង​ជាមួយនឹង​គណៈ​រដ្ឋមន្ត្រី ដែល​មាន​អធិបតេយ្យភាព​របស់​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហើយ​ដាក់​ជូន​ទៅ​រដ្ឋសភា​។​

យោង​តាម​មាត្រា​១១៣​ថ្មី​នៃ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា បន្ទាប់មក​គណៈកម្មាធិការ​អចិន្ត្រៃយ៍​របស់​រដ្ឋសភា​ពិនិត្យ​រួម ហើយ​បញ្ជូន​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ​ទៅ​គណៈកម្មាធិការ​នីតិកម្ម​ក្នុង​ការ​ពិនិត្យ និង​កែសម្រួល​។ បើ​ត្រឹមត្រូវ​ហើយ​គេ​ដាក់​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ​បន្ត​ទៅ​ក្នុង​របៀប​វារៈ​នៃ​អង្គប្រជុំ​របស់​រដ្ឋសភា ក្នុង​ការ​អនុម័ត​ និង​យល់ព្រម​លើ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ នឹង​ត្រូវ​បន្ត​ដាក់​ក្នុង​របៀបវារៈ​នៃ​អង្គប្រជុំ​របស់​ព្រឹទ្ធសភា​ក្នុង​ការ​ពិនិត្យ និង​ឲ្យ​យោបល់​មួយ​ខែ​យ៉ាង​យូរ ហើយ​ត្រូវ​បន្ថយ​រយៈពេល​មក​ត្រឹម​ប្រាំ​ថ្ងៃ​បើជា​ការប្រញាប់​។​

ព្រឹទ្ធសភា​នឹង​ពិនិត្យ​ទៅលើ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ ហើយ​ព្រឹទ្ធសភា​យល់ព្រម ឬ មិន​ឲ្យ​យោបល់​អ្វី​សោះ​នោះ ដោយ​ទុកចោល​រយៈពេល​មួយ​ខែ​បាន​ន័យ​ថា​ សភា​យល់ព្រម​ដោយ​ស្ងៀម​ស្ងាត់ ហើយ​យក​ច្បាប់​នោះ​ដាក់​ឲ្យ​ព្រះមហាក្សត្រ​លាយ​ព្រះហស្តលេខា តែ​ក្នុងករណី​ព្រឹទ្ធសភា​មិន​យល់ព្រម​វិញ ដោយ​សុំ​ឲ្យ​កែ​នូវ​ចំណុច​ណាមួយ​ឬ​អត្ថន័យ​ណាមួយ ច្បាប់​នោះ​ត្រូវ​បញ្ជូន​ឲ្យ​រដ្ឋសភា​ពិចារណា​ភ្លាម​។ ក្រោយពេល​រដ្ឋសភា​ពិចារណា​រួចហើយ គឺ​គេ​មាន​លក្ខខណ្ឌ​ពីរ​ បើ​រដ្ឋសភា​យល់​ព្រម​កែ​នោះ ​គឺ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ​ត្រូវ​ដាក់​ជូន​ព្រះមហាក្សត្រ​ទ្រង់​លាយ​ព្រះហស្តលេខា​ឲ្យ​ច្បាប់​នោះ​ចូល​ជា​ធរមាន តែបើ​រដ្ឋសភា​កែ​ខ្លះ​មិន​កែ​ខ្លះ ឬ​ទុក​ជា​បាន​ការ​ខ្លះ​គេ​ត្រូវ​បញ្ជូន​ច្បាប់​នោះ​ទៅ​ឲ្យ​ព្រឹទ្ធសភា​វិញ​។ ក្នុង​ការ​បញ្ជូន​មក​វិញ​ បើ​ព្រឹទ្ធសភា​យល់ព្រម​គឺ​បញ្ជូន​ទៅ​ព្រះមហាក្សត្រ​ឡាយ​ព្រះហស្តលេខា តែបើ​ព្រឹទ្ធសភា​នៅតែ​មិន​យល់ព្រម​ គឺ​បញ្ជូន​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ​ទៅ​ឲ្យ​រដ្ឋសភា​វិញ ក្នុង​ការ​ពិនិត្យ ​ឬ​កែប្រែ​នៅ​ចំណុច​មួយ​ណា​សារ​ឡើងវិញ​។ ក្នុង​ការ​បញ្ជូន​មក​វិញ​ជា​លើក​ទី​ពីរ​នេះ ​រដ្ឋសភា​អាច​ពន្យារ​ទុក​ឲ្យ​ផុត​មួយ​ខែ​ក៏បាន ហើយ​ចំពោះ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នេះ​ដែរ​ បើ​រដ្ឋសភា​ពន្យារ​យៈពេល​ប៉ុន្មាន​នោះ ហើយ​ទើប​បញ្ជូន​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ​ទៅ​ឲ្យ​ព្រឹទ្ធសភា ព្រឹទ្ធសភា​ត្រូវ​ពន្យារ​រយៈពេល​ឲ្យ​ដូចគ្នា​នឹង​រយៈពេល​របស់​រដ្ឋសភា​ដែល​បាន​ពន្យារ​ដែរ​។​

ឧទាហរណ៍ ៖ បើ​រដ្ឋសភា​ពន្យារ​ក្នុង​ការ​ពិនិត្យ​ទៅលើ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ​ដល់​ទៅ​រយៈពេល​ពីរ​ខែ ទើប​បញ្ជូន​ច្បាប់​នោះ​ទៅ​ព្រឹទ្ធសភា ដូច្នេះ​ព្រឹទ្ធសភា​ក៏​ត្រូវ​ទុក​រយៈពេល​ពីរ​ខែ ក្នុង​ការ​ពិនិត្យ​លើ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ​ដែរ​។​

ករណី​ព្រឹទ្ធសភា​បដិសេធ​នូវ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ​ទៀត គឺ​សេចក្ដី​ស្នើ​ច្បាប់ ឬ​សេចក្ដី​ព្រាង​ច្បាប់​នោះ ​ត្រូវ​ចាត់ទុកជា​អសារបង់ ដូច្នេះ​រដ្ឋសភា​មិនអាច​យក​មក​ពិចារណា​ជាថ្មី​បាន​មុន​រយៈពេល​មួយ​ខែ​ទេ ដែល​រយៈ​ពេលនេះ​ត្រូវ​បាន​បន្ថយ​ត្រឹម​ដប់​ថ្ងៃ បើ​ពិនិត្យ​ពី​ថវិកាជាតិ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​មក​ត្រឹម​បួន​ថ្ងៃ បើជា​ការប្រញាប់​។​

លើក​ទី​ពីរ​នេះ​ក្នុង​ការ​ពិនិត្យ​លើ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ រដ្ឋសភា​ត្រូវ​អនុម័ត​ដោយ​វិធី​បោះ​ឆ្នោត​ជា​ចំហ​ និង​យក​តាម​មតិ​ភាគច្រើន​ដាច់ខាត​នៃ​សមាជិក​រដ្ឋសភា​ទាំងអស់​។​

ចំពោះ​សេចក្ដី​ស្នើ​ច្បាប់ ឬ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​ណា​ដែល​បានសម្រេច​ដូច​ខាង​លើ​នេះ​ហើយ​នោះ​ នឹង​​ត្រូវ​បាន​យក​ទៅ​ប្រកាស​ឲ្យ​ប្រើ​ដោយ​ព្រះមហាក្សត្រ​លាយ​ព្រះហស្តលេខា​។​

យើង​ឃើញថា​ នេះ​ជា​នីតិវិធី​ក្នុង​ការ​អនុវត្ដ​ចំពោះ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ ឬ​សេចក្ដី​ស្នើ​ច្បាប់ ទាំង​ឡាយ​ដែល​ព្រឹទ្ធសភា​បាន​យល់ព្រម ឬ​មិន​យល់ព្រម​។ ទោះបីជា​យ៉ាងណា​នៅក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​យើង​ចាប់តាំងពី​ការ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣​មក មិនទាន់​ឃើញ​មានការ​ជំទាស់​ណាមួយ​ ឬ​ការ​មិន​យល់​ស្រប​លើ​ចំណុច​ណាមួយ​ទៅលើ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​ដោយ​ព្រឹទ្ធសភា​ឡើយ​។​

សូម​បញ្ជាក់​ថា ​ក្រោយ​ពេល​ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​ទ្រង់​បាន​ឡាយព្រះហស្តលេខា ​ហើយ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នោះ​ត្រូវ​ចូល​ជា​ធរមាន​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ដប់​ថ្ងៃ និង​ទូទាំង​ប្រទេស​ក្នុង​រយៈពេល​ម្ភៃ​ថ្ងៃ​។ ចំពោះ​ច្បាប់​ដែល​មាន​ចែងថា​ ជា​ការ​ប្រញាប់​នោះ​ត្រូវ​ចូល​ជា​ធរមាន​ភ្លាមៗ​ទូទាំង​ប្រទេស​តែម្ដង​៕

​                                                                                                                             អង្គ​កុលបុត្រ​