ផែនការគ្រប់គ្រង និងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារដែលរៀបចំដោយកម្ពុជា ជារដ្ឋម្ចាស់ទ្រព្យ តាមការណែនាំក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី៣១ នៃគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នៅទីក្រុងក្រៃឆឺតប្រទេសញូវហ្សេឡែន ឆ្នាំ២០០៧ ហើយត្រូវបានកិច្ចប្រជុំលើកទី៣៤នៃគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅប្រទេសប្រេស៊ីល កាលពីឆ្នាំ២០១០ បានសម្រេចទទួលយកសម្រាប់របៀបវារៈរបស់កិច្ចប្រជុំលើកទី៣៥នៃគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នៅទីក្រុងប៉ារីសប្រទេសបារាំង នៅថ្ងៃទី១៩-២៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១១នេះ។
ផែនការគ្រប់គ្រងនេះ មិនបានប៉ះពាល់ដល់ទឹកដីថៃ ដូចការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ថៃមួយចំនួន ដែលបានធ្វើការតវ៉ាជំទាស់ និងនាំគ្នាបង្កបញ្ហារាំងខ្ទប់ មិនត្រឹមតែចំពោះសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា និងផែនការរៀបចំស្តារ និងការពារប្រាសាទព្រះវិហារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបានធ្វើសកម្មភាពប្រឆាំងនឹងការងារវប្បធម៌ទៀតផង ក្រោមលេសថា ប្រទេសទាំងពីរមិនទាន់ដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនរួចរាល់។
លោក ស៊ុវិទ ឃុនគីតទិ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងធនធានធម្មជាតិ និងបរិស្ថានថៃ បានថ្លែងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១១ ថា « យើងមានព័ត៌មានច្បាស់លាស់ ដែលបង្ហាញថា មានការខុសឆ្គងក្នុងការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ហើយថា ផ្នែកខ្លះនៃផែនការគ្រប់គ្រងបានប៉ះពាល់ដល់ទឹកដីថៃ » ។ លោក ស៊ុវិទ ឃុនគិតទិ បន្តថា គណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នឹងយល់ព្រមជាមួយថៃ ដើម្បីពន្យាផែនការគ្រប់គ្រង រហូតដល់ប្រទេសទាំងពីរដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនរួចសិន។ ចំណែកឯលោក អាស្តា ឆៃយៈណាម សហប្រធាននៃគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែនគោកកម្ពុជា ថៃ បាននិយាយនៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ថា « យើងមិនអាចយល់ព្រមលើបញ្ហានេះទេ ព្រោះផែនការនេះប៉ះពាល់ដល់ទឹកដីថៃ»។
ការពិត ការតវ៉ារបស់ថៃអំពីបញ្ហាទឹកដីនៅជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ គឺជារឿងមិនសមហេតុផល និងគ្មានមូលដ្ឋានទាល់តែសោះឡើយ ពីព្រោះផែនការគ្រប់គ្រង និងតំបន់ទ្រនាប់របស់ប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតក្នុងដែនដីក្រោមអធិបតេយ្យទាំងស្រុងរបស់កម្ពុជា ហើយក៏គ្មានខ្សែព្រំដែនណាមួយ នៃប្រទេសទាំងពីរត្រូវបានគូស និងដាក់នៅក្នុងឯកសារសម្រាប់ការចុះប្រាសាទព្រះវិហារ ឬនៅក្នុងផែនការគ្រប់គ្រងនោះឡើយ នេះបើយោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់គណៈកម្មាធិការជាតិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១១ ។ យោងលើហេតុផលនេះ គឺភាគីថៃទៅវិញទេដែលមានការតព្វកិច្ចគោរពច្បាប់ និងសាលដីការបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ដែលពុំគួរគប្បីនាំគ្នានិយាយទាំងបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ និងធ្វើការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានស្របតាមគោលការណ៍ច្បាប់ ហើយទម្លាក់កំហុសមកលើគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ថា ការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាដើមហេតុនៃទំនាស់រវាងកម្ពុជា ថៃ នោះទេ។
ម៉្យាងទៀត នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេ ដែលថៃ បដិសេធការឈ្លានពានមកលើទឹកដីកម្ពុជា និងការចោទប្រកាន់ថា ការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាប្រភពនៃជម្លោះ ប៉ុន្តែបើតាមដឹង ថៃបានវាយប្រហារដោយអាវុធជាច្រើនលើកច្រើនសារ ទាំងមុន និងក្រោយការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដូចជាការទន្ទ្រានកាន់កាប់ទឹកដី និងប្រាសាទព្រះវិហារនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៥៣ ១៩៥៤ ។ ការវាយប្រហារមកលើអធិបតេយ្យកម្ពុជានាឆ្នាំ ១៩៦៦ និងការបាញ់ផ្លោងនាពេលចុងក្រោយនេះប្រមាណ៥ម៉ឺនគ្រាប់ណ្តាលឲ្យខូចខាតប្រាសាទព្រះវិហារយ៉ាងដំណំ។ រដ្ឋាភិបាលថៃ បានប្រឆាំងជាប់រហូតមកនូវកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការស្វែងរកកិច្ចការពារនិងស្តាឡើងវិញការខូចខាតប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលថៃបានបាញ់បំផ្លាញនាពេលកន្លងមក មិនត្រឹមតែប៉ណ្ណោះ ថៃបានទប់ស្កាត់ការបញ្ជូនមកជាបន្ទាន់អ្នកជំនាញការដើម្បីវាយតម្លៃការខូចប្រាសាទ និងអ្នកសង្កេតការណ៍យោធាឥណ្ឌូនេស៊ីមកកាន់តំបន់ព្រំដែនជម្លោះនៃប្រទេសទាំងពីរកម្ពុជា ថៃ ក៏ដូចជាយុទ្ធនាការប្រឆាំងជំទាស់នឹងផែនការនានារបស់កម្ពុជាក្នុងការគ្រប់គ្រង និងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារដែលស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា ។ ទាំងនេះ គឺជាកលល្បិចបង្ករឿងរបស់ថៃក្នុងការឈ្លានពានទន្ទ្រានចង់បានទឹកដីកម្ពុជា ក៏ដូចជាការបង្កើតចលនាបំផ្លាញកិច្ចការវប្បធម៌ ដែលទង្វើនេះ គឺជាការដើរផ្ទុយទៅនឹងកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនដែលជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាឆ្នាំ ១៩៧២ ស្តីពីការថែរក្សាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោក។ ក្រៅពីនេះថៃបានបំពានលើអនុសញ្ញាឆ្នាំ១៩៥៤ ស្តីពីការការពារសម្បត្តិវប្បធម៍បេតិកភណ្ឌក្នុងករណីមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ដែលអំពើបែបនេះ គឺជាការបង្ហាញពីចេតនាទុច្ចរិតរបស់ថៃដែលបាននិងកំពុងដើរងាកចេញពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួន ដើម្បីអភិរក្សសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌមនុស្សជាតិ ឬក៏អាចនិយាយបានថា រដ្ឋាភិបាលថៃនឹងត្រូវជាប់ឈ្មោះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថាជាប្រទេសមួយដែលងប់ងុលនឹងសង្គ្រាម ឬស្រឡាញ់ចូលចិត្តតែការបំផ្លាញវប្បធម៌ពិភពលោក៕
ដោយ ទិត សារុនរ៉េត ( ទីប្រឹក្សាអមរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា )
| < មុន | បន្ទាប់ > |
|---|
